Yanık yaraları medikal ve cerrahi olarak tedavi edilebilen, her yaştan her iki cinsi de etkileyebilen, dışardan takip edilecek kadar hafif; klinikte olabileceği gibi çoklu organ yetmezliği, uzun dönem hastane takibi ve hatta ölümle sonuçlanabilen, katabolizmayı en çok artıran travmalardır.

    Ciddi yanıklar uzun süreli, çok yönlü yaklaşım ve oldukça karmaşık tedavi gerektiren travmalardır. 20. yüzyılın son yarısında en büyük ilerleme bu hastaların yaşam destek tedavilerinin uygulanabildiği ve enfeksiyon kontrolünün sağlanabildiği yanık yoğun bakım ünitelerinin oluşturulması olmuştur. Bu hastalarda erken dönemde şok veya havayolu kontrolü, geç dönemde nazokomiyal enfeksiyonlara bağlı olarak sepsis, septik şok veya çoklu organ yetmezliği nedeni ile yoğun bakım takibi gerekebilir.

      Yanık hasarı tanımlanırken etiyoloji, etkilenen dokuların derinliği, etkilenen bölgelerin lokalizasyonu belirlenmelidir. Yanık hasarı termal, asidik veya bazik maddelerle temas sonucu kimyasal ve akciğer hasarına bağlı inhalasyon hasarı şeklinde oluşabilir. Etkilenen doku derinliğine göre 1.derece (yüzeysel),2. derece (kısmi kalınlıkta) , 3. derece (tam kalınlıkta), 4. derece(daha alttaki dokuların etkilenmesi) olarak tanımlanır.

      Yanık hastalarında hava yolu açıklığı sağlanması, solunum sağlanması ve dolaşım sağlanması sonrasında ilk yaklaşım IV mayi desteği yapılması, solunumu etkileyen göğüs duvarı yanıklarında ve ekstremiteyi tehlikeye sokan dairesel yanıklarda eskarotomi yapılması; çeşitli topikal ajanlarla yara bakımı yapılmasıdır. Sıvı desteği ciltten kaybedilen sıvının yerine konmasını amaçlar ve böylece organların yeterince perfüze olması açısından hayati öneme sahiptir.

     Yanık hasarının hiperkatabolik ve hipermetabolik süreçlere yol açması nedeniyle hastalara beslenme desteği verilmesi hayati önem taşır. Yeterli kalori desteği, vitamin ve eser element desteği dikkatlice yapılmalıdır. Yanık hastalarında strese bağlı oluşabilen Curling ülserlerinden korunmak için histamin reseptör blokörleri, sükralfat, proton pompa inhibitörleri kullanılmalıdır. Hastalar uzun süre yattığı ve hastalarda katater kullanıldığı için derin ven trombozundan korunmak için proflaksi uygulanmalıdır.uzun dönem hastanede yatan, entube olan ve mekanik ventilasyon uygulanan, eskar üzerinde potansiyel bakteriyel kolonizasyon gelişme riski olması, vaskuler katater kullanılan ve idrar sondası takılan hastalarda enfeksiyon riski korkutucu sonuçlar doğurabilir. Yanık hastalarında özellikle narkotik ajanlarla ağrı kontrolü yapılmalıdır.

 

 Tam kalınlıkta yanık yaralarında cerrahi tedavi yanık sonrası 3. günde erken evre eksizyon ve greftleme olarak yapılmalıdır. Cerrahi tedavide gecikme yanık yarasında bakteriyel kolonizasyon, sepsis, çoklu organ yetmezliği ve çoğunlukla ölümle sonuçlanabilmektedir.

     Vücut yüzey alanının %10’undan fazla olan 2. 3. derece, 10 yaş altı 50 yaş üzeri hastalar ile diğer yaş gruplarındaki vücut yüzey alanının %20 sini etkileyen 2. ve 3. derece yanıklar, herhangi bir yaş grubunu etkileyen 3. derece yanıklar, elektrik yanıkları, kozmetik ve fonksiyonel bozukluklara yol açan kimyasal yanıklar, inhalasyon yanıkları; sirkumferensiyel yanıklar, komplikasyona yol açabilecek eşlik eden medikal bozukluk olması; morbidite ve mortalite riskinin yüksek olan eşlik eden travma olması yanık merkezine transfer gerektirir.

 

 

Yeni açılan 4 yataklı yanık yoğun bakım ünitemizle ihtiyacı olan hastalarımıza gerekli yara bakımının çok daha konforlu ve sağlıklı yapılmasına olanak veren, gerekli medikal tedaviyi yapmak için gerekli ekipman ve bu konuda donanımlı ve deneyimli ekibe sahibiz. Yanık hastalarında ciltten sıvı kaybı ve enfeksiyonu önlemede primer öneme sahip nokta yanık yara pansumanıdır. Yanık yoğun bakım ünitemizdeki mevcut cihazlarla hasta ve sağlık çalışanı açısından çok daha uygun koşullara sahibiz ve bu şekilde hastalarımıza daha yardımcı olabileceğimizi düşünüyoruz.

 

Doç. Dr. Selim Çelebioğlu

 

Doç. Dr. Ali Teoman Tellioğlu